زين العابدين شيروانى
385
بستان السياحه ( فارسي )
زينب از صحابهء خود نمود ايشان نيز از صحابه از براى خاطرجوئى دختر رسول خدا ص ردّ فدك نمودندى و ايضا كفتهاند اكر شخصى با خلاف مذهبى دوستى و محبّتى داشته باشد و آن خلاف مذهب وفات يابد و يا به غربت افتد و آن شخص اكر نسبت بر بازماندكان او راحتى رساند و ايشان را آسوده و مرفّهالحال كرداند نزد عقلاى هر ملّت حميده و پسنديده است و اكر با وجود قدرت و قوّت اعتناء بر متعلّقان او نكند نزد خردمندان هر طايفه نكوهيده و ناپسنديده است پس معلوم شد كه غرض ايشان ديانت و عدالت نبود بلكه مراد ايشان از بازكرفتن فدك آن بود كه اهل بيت رسول ص محتاج شوند تا مردمان كرد ايشان نكردند و جمعيّت ايشان پريشان شود چنانچه پيش از آن بموجب آيه كريمه هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لا تُنْفِقُوا عَلى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا نظير آن تدبير را دربارهء حضرت رسول ص بجاى مىآوردند و السّلام على من اتّبع الهدى ذكر فدشكان قريهايست مسرّت توامان از توابع شهر فسا و از مضافات فارس قريهء خوب و محلّى مرغوبست راقم چند كاه در آن قريه بوده و با بزركان آن ديار صحبت نموده خالى از مردمى نباشند ذكر فرخار بر وزن سرخار نام دو بلده است از بلاد تركستان خوبان آن ديار بىبدل و در حسن و جمال ضرب المثل روزكارند راقم نديده امّا مكرّر شنيده كه هواى آنجا طربانكيز و خاكش حسنخيز و مردمش اكثر حنفى مذهب و تركند ذكر فرغانه بر وزن هر خانه كويند از هرجا خانهء چند آنجا آورده مسكن نمودهاند لهذا نام آنجا هر خانه بوده و به كثرت استعمال فرغانه شده است كويند قريب به شهر كاشغر اتّفاق افتاده مشاهده نشده است ذكر فرخآباد نام چند قريه و موضع است در عراق و مشهورترين آنها فرخآباد اصفهانست و از بناهاى شاه سلطان حسين صفوى است جائى بهغايت دلكشا بوده روزكارش چنان خراب نموده كه جغد را از خرابى آن دلسوخته و از ويرانى او غم اندوخته است ذكر فراه بر وزن به راه قصبهايست از ملك زابل ابو نصر صاحب رسالهء نصاب از آنجا بوده راقم آنجا را مشاهده ننموده امّا از قرب آنجا مكرّر كذشته و احوالش محقّق كشته كه قرب هزار خانه در اوست و چند ناحيه مضافات اوست مردمش تاجيك و حنفىمذهب و بدمشربند و رودى از كنارش مىكذرد و هوايش بكرمى مايل و آبش معتدلست ذكر فريدن بر وزن خريدن بلوكى است از مضافات اصفهان و ناحيهايست بهجت توامان آبش معتدل و هوايش به سردى مايل قراى خوب و دهات مرغوب دارد و اكثر حبوب و غلّات سردسيريش نيكوست مردمش اغلب شيعهمذهب و ديكر عيسوىملّتند لحوم و لبنيّات آنجا ممتاز و خلقش بىامتيازند چمنهاى خوب دارد ذكر فراهان بلوكيست مسرّت بنيان آبش از قناة و هوايش بهجت آيات خاكش حاصلخيز و زمينش طربانكيز است قراى موفور و دهات معمور دارد و اكثر آنها در دشت واقع و اطرافش واسع است حبوبش ارزان و ميوه سردسيريش فراوان است و نانش ممتاز و پنير و روغن آنجا بامتياز است محدود است از مشرق بولايت قم و از مغرب بولايت چرّا و ملاير و كمره و از جنوب بولايت كزّاز و محلّات و از شمال به تفرش مردمش همكى شيعىمذهب و فارسى زبان و ديكر تركند عموما نوخواسته و دلاورند و اشخاص نيك از آنجا برخواستهاند راقم مكرّر آنجا را ديده و بصحبت اهالى آن ديار رسيده است بعضى قراى آنجا مسكن سادات عالىنسب و خداوندان حسب است ذكر فرّخآباد شهريست فرّخ بنياد از شهرهاى هندوستان و از بناهاى فرّخسير بن جهاندار شاه بن بهادر شاه بن عالمكير كوركانى است آن شهر سمت جنوب دهلى واقع و اطرافش واسع است از اقليم سيّم و هوايش كرم و خلقش اكثر هندوان و ديكر مسلمان و قليلى اهل ايمان و ساير حالات آنجا مانند دهلى است ذكر فرنك صاحب تحفة العالم كفته كه لفظ فرنك در اصل فرانيس بوده و به كثرت استعمال و بغلط عوام فرنك شده و فرانيس نام طايفهايست مشهور و در افواه مذكور امّتى انبوه و قومى باشكوهند و بعد از ايشان اهل نمسه از جميع فرق فرنك ممتاز و بحسب خلق و خلق و ادراك بامتيازند كويند بعد از اين دو فرقه جماعت انگليس از ساير طوايف فرنك خوبتر و در كمالات حسّى بر امثال خود سردفترند اكرچه ملك فرانيس در اقليم ششم و هفتم واقع شده ليكن چون قريب به دريا اتّفاق افتاده لهذا در هواى آن ديار ملايمت است عموما مردمش عيسوى ملّت و در